To właśnie układ hormonalny koordynuje pracę narządów, bierze aktywny udział w reakcjach chemicznych całego organizmu, reguluje różnicowanie płciowe kobiet i mężczyzn oraz funkcjonowanie układu rozrodczego. Patologie układu endokrynnego obejmują choroby wynikające z zaburzeń czynności gruczołów dokrewnych – ich nadczynności, niedoczynności lub nieprawidłowej regulacji.
Tarczyca zajmuje jedno z kluczowych miejsc w układzie hormonalnym. Pełni funkcję ochronną dla organizmu i ma istotny wpływ na utrzymanie homeostazy.
Jedną z jej najważniejszych ról jest także utrzymanie i kształtowanie funkcji rozrodczych.
Nadmiar hormonów tarczycy
Gdy produkcja hormonów tarczycy przekracza normę, rozwija się nadczynność tarczycy (hipertyreoza, tyreotoksykoza). Gwałtowny, masywny wyrzut hormonów może prowadzić do przełomu tyreotoksycznego, który stanowi zagrożenie życia i wymaga pilnej hospitalizacji.
Jeśli do przełomu nie dochodzi, ale poziom hormonów jest podwyższony, mogą występować:
-
kołatanie serca, zaburzenia rytmu;
-
nerwowość, drżenie rąk;
-
uczucie gorąca;
-
nadmierna potliwość;
-
trudności z koncentracją;
-
spadek masy ciała;
-
niestabilne wypróżnienia;
-
obniżenie libido.
Niedobór hormonów tarczycy
Przy zmniejszonej produkcji hormonów tarczycy (niedoczynność tarczycy) obserwuje się:
-
spowolnienie procesów myślowych;
-
apatię, obniżony nastrój;
-
suchość skóry, włosów i paznokci;
-
bóle mięśni, duszność, uczucie zimna;
-
zaburzenia cyklu miesiączkowego, nasilony PMS, wczesną menopauzę;
-
trudności z zajściem w ciążę, poronienia;
-
skłonność do zaparć;
-
przyrost masy ciała.
Podstawowe parametry badań hormonów tarczycy
W przypadku objawów nadczynności lub niedoczynności tarczycy, obniżonej odporności, zaburzeń cyklu miesiączkowego czy niepłodności, lekarz zleca badania krwi hormonów tarczycy. Endokrynolog ocenia m.in.:
-
FT3 (wolna trijodotyronina);
-
FT4 (wolna tyroksyna);
-
TSH;
-
przeciwciała przeciw tyreoglobulinie (anty-TG);
-
przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej (anty-TPO).
W okresie dojrzewania, podczas każdej ciąży oraz w czasie menopauzy kobiety szczególnie często doświadczają zaburzeń hormonalnych. Diagnostyka w ciąży ma kluczowe znaczenie, ponieważ nieprawidłowe stężenia FT3 i FT4 mogą zwiększać ryzyko zahamowania rozwoju płodu.
Zakres badań jest zawsze ustalany indywidualnie – zależy od stanu zdrowia, przebytych chorób i innych czynników. Tylko lekarz może dobrać właściwy panel diagnostyczny. Ponieważ zmiany hormonalne często pojawiają się jeszcze przed wystąpieniem objawów, regularne badania pozwalają wcześnie wykryć zaburzenia i uniknąć poważnych powikłań.
Interpretacja wyników
Interpretacja wyników badań hormonalnych należy wyłącznie do lekarza. Samodzielne stawianie diagnozy i podejmowanie leczenia na podstawie tabel lub poradników jest niebezpieczne. Objawy zaburzeń hormonalnych tarczycy są bardzo różnorodne, a u nawet 80% pacjentów choroba może przebiegać bez wyraźnych dolegliwości. Tylko regularna diagnostyka pozwala zapobiegać rozwojowi schorzeń.
Jak przygotować się do badań hormonów tarczycy
-
badanie wykonuje się na czczo;
-
na 24 godziny przed badaniem nie wolno pić alkoholu ani palić papierosów;
-
zaleca się powstrzymanie od współżycia oraz ograniczenie wysiłku fizycznego dzień wcześniej;
-
w przypadku przyjmowania leków hormonalnych należy koniecznie poinformować lekarza, ponieważ mogą one zafałszować wyniki;
-
w dniu badania należy zachować spokój – stres wpływa na poziom hormonów i może zniekształcić wyniki.
